Tip de redactie

Wat zijn je gegevens?
Over welk onderzoek gaat het?
Wat is je tip?
Voeg een document toe (optioneel)

Via bovenstaand formulier mail je jouw tip direct naar de redactie.

Stuur je liever een mail, dan kan dat op:

demonitor@kro-ncrv.nl

Een tip per post kan naar:

KRO-NCRV
t.a.v. De Monitor,
Postbus 25000
1202 HB Hilversum

Zorgvuldig en anoniem

We lezen alle tips zorgvuldig en zullen indien nodig contact met je opnemen als wij meer informatie kunnen gebruiken. Wij zullen onze bronnen altijd beschermen. Indien gewenst dragen wij zorg voor jouw anonimiteit.

Verwarde mensen

‘Waarom wachten tot het misgaat, als je er eerder bij kunt zijn?’

30 juli 2017, 10:00 - Anne de Blok, Stephanie Sint Nicolaas
Psychiater Joost à Campo

‘Sommige verwarde mensen zijn een maatje te groot voor de reguliere GGZ. Die wil je eigenlijk een intensieve behandeling geven, en niet wachten tot het misgaat.’ Psychiater Joost à Campo signaleert een gat in de behandelingsmogelijkheden voor verwarde mensen binnen de psychiatrie. ‘Pas als je als verward persoon met psychiatrische problematiek met het strafrecht in aanraking bent gekomen, krijg je de intensieve behandeling die je nodig hebt. En dat is eigenlijk te laat. Waarom wachten tot het misgaat als je er eerder bij kunt zijn?’ À Campo startte daarom een ‘transforensische afdeling’ bij Mondriaan, een psychiatrische instelling in Heerlen. We kijken een middag over zijn schouder mee. ‘Meneer, het gaat nu echt stukken beter met me.’

We wandelen met de psychiater het terrein van Mondriaan op. À Campo begint zijn verhaal. Al meer dan 27 jaar werkt hij met de mensen die ernstig verward zijn en in een gedwongen opname belanden. ‘Eerst werkte ik in de reguliere GGZ-setting achter gesloten deur. Mensen die na een zogenaamde ‘rechterlijke machtiging’ gedwongen worden opgenomen. De afgelopen vijf jaar maakte ik de switch naar de forensische setting. Daarbij ging het om mensen die in hun verwardheid in aanraking waren gekomen met het strafrecht.’ À Campo kwam tot een opmerkelijke conclusie. ‘Er was qua cliënten geen verschil tussen deze twee groepen. Als je keek naar het ziektebeeld hadden zij hetzelfde soort problemen. Het profiel van een klinische patiënt die gedwongen is opgenomen, lijkt sprekend op het profiel van een klinische forensische patiënt. Bij allebei is er sprake van een ernstige waarnemings-, denk-,stemmings- of gedragsstoornis, gekoppeld aan een serieus gevaar voor de omgeving.’

Joost0004.JPG Het terrein van GGZ-instelling Mondriaan.

‘Blauw of wit: volkomen arbitrair’

Alleen is men niet in beide gevallen met het strafrecht in aanraking gekomen. Maar ook dat is eigenlijk een hele arbitraire kwestie, vindt À Campo. Hij geeft twee voorbeelden uit de praktijk: ‘Een patiënte die bij ons onder behandeling is, is ernstig in de war. Als ze met haar begeleider heeft afgesproken, steekt ze hem neer met een mes. Het slachtoffer doet géén aangifte, en daarom komt de vrouw niet in een forensisch traject. Een patiënt van ons die jarenlang onrust veroorzaakt in het dorp door zich seksueel intimiderend te gedragen richting vrouwen, wordt op een gegeven moment door de politie in z’n kraag gegrepen en veroordeeld. Hij krijgt wél een forensische behandeling. En dat is natuurlijk heel arbitrair. Want het vergrijp van de man is eigenlijk veel lichter. Blauw of wit, politie of arts, het is eigenlijk toeval wie ze als eerste tegenkomen als ze ontsporen.’

‘Blauw of wit, politie of arts, het is eigenlijk toeval wie ze als eerste tegenkomen als ze ontsporen.’

Burgerlijk ongehoorzaam

À Campo ziet patiënten ‘eindeloos caramboleren’ tussen GGZ en justitie. Sterker nog: hij ziet de patiënten die hij jaren daarvoor al onder behandeling had, regelmatig terugkeren. Maar dan via het strafrecht. ‘Pas dan krijgen ze de intensieve behandeling die ze eigenlijk daarvoor ook al nodig hadden. Want een forensische behandeling is niet alleen een stuk langer, we kijken ook veel beter naar de cliënt. Niet alleen naar het ziektebeeld, maar ook naar: hoe is het netwerk? De woonomgeving? Er is veel meer aandacht voor verslavingsproblematiek en voor woede- en impulsbeheersing. We trainen cliënten in situaties die voor hen een hoog risico vormen. Het is een zeer intensieve behandeling waarbij de kans dat je iemand naar huis stuurt die binnen no time weer ernstige problemen veroorzaakt, kleiner wordt. Deze mensen waren altijd al een maatje te groot voor de ‘gewone’ GGZ.’

Joost0001.JPG Het kantoor van Joost à Campo.

En dus vindt À Campo dat een intensieve forensische behandeling niet voorbehouden moet zijn aan GGZ-cliënten die met het strafrecht in aanraking zijn gekomen. ‘Ik heb dat nu al die jaren zien gebeuren en dacht: waarom toch die strikte scheiding tussen reguliere en forensische zorg? We moeten kijken naar wat mensen nódig hebben. Niet of ze door politie of crisisdienst worden binnengebracht. En daarom besloot ik om burgerlijk ongehoorzaam te zijn en om die grenzen eindelijk een keer te doorbreken.’

‘Waarom toch die strikte scheiding tussen reguliere en forensische zorg? We moeten kijken naar wat mensen nódig hebben.’

Transforensische afdeling

À Campo begon een zogenaamde ‘transforensische’ afdeling bij Radix, het Centrum Forensisch Psychiatrische Zorg van Mondriaan. Daar worden op dit moment 12 cliënten behandeld die niet met het strafrecht in aanraking zijn geweest, maar bij wie er wel sprake is van gedwongen opname en het ‘wachten is tot het misgaat’ als ze te snel weer in de samenleving terugkeren. Als we er met À Campo naartoe lopen, valt meteen op dat er grote hekken om de binnenplaats staan. Een van de cliënten loopt À Campo tegemoet. Als À Campo vraagt hoe hij zich voelt, vertelt hij dat de behandeling hem goed doet. ‘Het gaat nu echt stukken beter met me. Ik gebruik voor het eerst in jaren geen drugs meer. Ik voel me eindelijk weer een beetje rustig in mijn hoofd. Helder.’

Als we verder lopen, vertelt À Campo: ‘Dit is precies waar we het voor doen. Voor die categorie verwarde mensen waarbij je niet wilt wachten tot ze in aanraking komen met het strafrecht, intensieve zorg leveren. Daarmee druisen we in tegen de trend van beddenafbouw in de GGZ. Maar ik zie het hier dagelijks: er is een categorie mensen bij wie de problemen zo groot zijn, dat je ze niet thuis moet gaan behandelen. Dat werkt gewoon niet. Het risico voor de cliënt zelf en de samenleving is gewoon te groot. Door een transforensische behandeling aan te bieden, fungeren wij als ‘ventiel’ voor de reguliere GGZ. Juist die cliënten die niet hanteerbaar zijn en het stempel ‘uitbehandeld’ krijgen, zijn welkom bij ons.’

Tegen de trend in

À Campo roeit met zijn initiatief inderdaad flink in tegen de bestaande trend van juist minder bedden in de GGZ. Is zo’n intensieve, en dus dure behandeling, wel te verkopen aan de maatschappij? ‘Je moet niet alleen kijken naar wat onze behandeling kost, maar ook wat je ermee voorkomt. Voor één van onze 12 cliënten moest tot voor kort drie keer per week de crisisdienst uitrijden, als ze weer ergens in was geklommen of gedoe veroorzaakte. Nu hoeft dat niet meer, en dat geeft rust voor iedereen. We blijven onze cliënten de komende tijd ook volgen om in beeld te krijgen of ze ook op lange termijn baat hebben bij de behandeling. Want het blijft natuurlijk een ‘complexe populatie’, met een hoog afbreukrisico voor hulpverleners. En toch wil ik dit doorzetten. Omdat ik er vanuit mijn ervaring van overtuigd ben dat hier de oplossing ligt.’

‘Je moet niet alleen kijken naar wat onze behandeling kost, maar ook wat je ermee voorkomt.’

We vervolgen ons onderzoek naar ‘Verwarde Mensen’. Werk je net als deze psychiater met de doelgroep en heb je een tip voor ons? Mail dan naar: demonitor@kro-ncrv.nl.

Noot van de redactie: dit artikel werd vorig jaar juli 2016 gepubliceerd in het kader van onze eerste uitzending over de zorg voor verwarde mensen. Omdat we verder gaan met dit onderzoek en zeer specifiek op zoek zijn naar professionals die werken met de doelgroep, zoals de heer À Campo, is het artikel nogmaals gepubliceerd voor deze fase van het onderzoek.

Toon reacties
Reageer