Tip de redactie

Wat zijn je gegevens?
Over welk onderzoek gaat het?
Wat is je tip?
Voeg een document toe (optioneel)

Via bovenstaand formulier mail je jouw tip direct naar de redactie.

Stuur je liever een mail, dan kan dat op:

demonitor@kro-ncrv.nl

Een tip per post kan naar:

KRO-NCRV
t.a.v. De Monitor,
Postbus 25000
1202 HB Hilversum

Zorgvuldig en anoniem

We lezen alle tips zorgvuldig en zullen indien nodig contact met je opnemen als wij meer informatie kunnen gebruiken. Wij zullen onze bronnen altijd beschermen. Indien gewenst dragen wij zorg voor jouw anonimiteit.

Top tips

Brandwonden bij baby Roos: een ongeluk of een fout in het systeem rondom gastouderopvang?

18 mei 2017, 18:21 - Justus Cooiman
Archiefbeeld Dreamstime.

Om half vier ‘s middags krijgt Linda een telefoontje. Het is het gastouderbureau. Of ze direct wil komen: haar dochtertje Roos van vijf maanden is verbrand. Linda spurt naar het huis van de gastouder waar ze haar dochtertje in shock en met derdegraads brandwonden aantreft.

We stuiten op het verhaal van Linda na onze oproep voor ervaringen met gastouderbureaus. Het is inmiddels anderhalf jaar geleden en Linda kan het verhaal nu redelijk rustig vertellen. Maar als ze beschrijft hoe haar baby minutenlang vastgeplakt zat aan een gloeiend hete radiator, schiet ze toch vol: ‘Sorry, ik vind het toch nog moeilijk. Het was een verschrikkelijke tijd.’ Hoe heeft dit ernstige ongeluk kunnen gebeuren?

Net als veel jonge vaders en moeders zoeken Linda en haar man in 2015 huiselijke opvang voor hun eerste kindje: ‘Het gastouderbureau stelde mij voor aan een 24-jarige gastouder in de buurt van mijn werk.’ Als nieuwbakken ouder die voor het eerst haar kind wegbrengt, vertrouwt ze op de eigenaresse van het bureau, die ook de moeder is van de gastouder. Linda: ‘Ik had de inspectierapporten gelezen, die waren goed, maar verder wist ik weinig van de gastouderbranche.’

‘Ik ben meteen naar het ziekenhuis gereden’

Het is de vierde of vijfde dag dat Roos naar de gastouder gaat, als Linda ‘s middags gebeld wordt door de eigenaresse van het gastouderbureau. Of ze direct wil komen; haar babydochter heeft in het campingbedje met haar hoofdje tegen de hete radiator aan gelegen en een flinke brandwond opgelopen. Als Linda een paar minuten later bij de gastouder binnenstormt, ziet ze haar dochter apathisch over diens arm hangen. Linda: ’Ik ben geen medicus maar ik zag meteen dat het niet goed was: mijn dochter was in shock.’

De eigenaresse adviseert haar om naar de dokter te gaan. ‘Dat vond ik raar,’ vertelt Linda. ‘Bovenop Roos’ hoofd zag het eruit als gekookte kipfilet. Ik heb haar in de auto gezet en ben meteen naar het ziekenhuis gereden.’ Daar constateren ze derdegraads brandwonden. En de arts doet een melding bij Veilig Thuis, het meldpunt voor kindermishandeling. Linda: ‘Hij zag dat mijn dochter haar hoofd kon wegdraaien en vond het verhaal over de gastouder niet passen bij het letsel.’

Niet de gastouder, maar Linda en haar man worden onderworpen aan een onderzoek: ‘We kregen Roos daarom ook niet meteen mee naar huis. Ik begrijp dat heel goed, hoor. Ik ben lerares dus ik ken de codes rondom kindermishandeling. Maar ook in de weken na het ongeluk richtte het onderzoek zich op ons en niet op de gastouder.’

Wat er allemaal misging

Negen weken rijden ze met Roos op en neer naar het brandwondencentrum. Telkens als het verband ververst moet worden, schreeuwt Roos het uit. In de flat waar Linda woont, komen ze vragen of ze haar kind soms wat aandoet. De gastouder en het gastouderbureau komen langs om excuses aan te bieden voor het incident. Ze trekken het boetekleed aan. ‘De gastouder stortte bijna letterlijk in de eerste keer dat ze bij ons kwam,’ herinnert Linda zich. Ook het vergoeden van (medische) kosten lijkt geen problemen op te leveren. Maar er is zoveel niet goed gegaan voor, tijdens en na het incident dat het Linda verbaast. Ze zet op een rij wat er volgens haar allemaal misging:

1. Onveilige slaapsituatie

Roos was die dag huilerig geweest, de gastouder had haar weggelegd omdat ze het huilen zat was en de andere aanwezige drie peuters er onrustig van werden. Na een kwartier huilen was ze gaan kijken. Toen zag ze dat baby Roos zich had weten te draaien en zoveel kracht had gezet dat ze haar hoofdje aan de netkant van het campingbedje tegen de verwarming had geduwd. Omdat in de kleine slaapruimte ook een peuterbed stond, was het bedje van Roos maar 5 centimeter van de verwarmingsradiator geplaatst. Linda heeft haar gastouder gevraagd waarom ze in vredesnaam de verwarming in de slaapruimte had aangezet? Dat hoort toch helemaal niet? De gastouder vertelde dat ze dat normaal niet deed, maar dat het erg koud leek die dag.

2. Batterij leeg

Een gastouder moet volgens de wet goed bereikbaar zijn en adequate vervanging hebben bij calamiteiten. Linda kwam erachter dat de eigenaresse van het bureau haar pas belde drie kwartier nadat de gastouder baby Roos vastgeplakt aan de verwarming had gevonden. De batterij van de mobiele telefoon van de gastouder was leeg en de vaste telefoon werkte niet, dus ze kon niemand bellen. Ook geen ambulance. Na haar telefoon aan de lader te hebben gedaan, heeft de gastouder als eerste de eigenaresse van het gastouderbureau gebeld. Die is naar het adres gegaan en heeft daar Linda gebeld.

3. De gastouder handelde niet zoals je bij een brandwond hoort te handelen

Terwijl de gastouder haar telefoon weer aan de praat probeerde te krijgen, koelde zij het hoofdje van Roos met een natte, koude doek. Alle gastouders moeten jaarlijks een EHBO-cursus volgen waarbij je leert dat je een brandwond altijd eerst moet koelen met lauw, stromend water. Een lichte, perkamentachtige huid wijst bovendien op een derdegraadsverbranding. De instructie van het Rode Kruis is om dan altijd 112 te bellen. Dat is niet gebeurd.

Het litteken blijft

Terwijl de gastouder nog altijd kinderen opvangt, gaat peuter Roos gaat tegenwoordig naar een kinderdagverblijf. Linda: ‘Dat gaat heel goed. Het toezicht is strenger en ze hebben het vier-ogenprincipe, (een kind is nooit alleen met één volwassene in een ruimte, er zijn altijd meerdere volwassen aanwezig, red.), dus ik heb er vertrouwen in.’ Om het systeem van gastouderopvang maakt ze zich nog steeds zorgen. ‘Waarom heeft niemand deze risico’s goed ingeschat? Hoe kan het dat deze gastouder nog steeds actief is? Moeten we familiebanden tussen gastouderbureau en gastouder niet verbieden?’

‘Nog dagelijks vragen mensen in de supermarkt wat Roos heeft. Het litteken blijft. De GGD heeft volgens mij alleen gevraagd: hoe zorg je dat dit niet weer gebeurt? Ze nemen genoegen met een ombouw om de verwarming. Terwijl er veel meer fout ging. Ik vind dat het systeem faalt.’

Reactie gastouderbureau:

De houder van het gastouderbureau geeft aan dat dit een heel vervelend ongeluk was. Zowel zij als de gastouder als de GGD (die een week voor het ongeluk nog een inspectie heeft gedaan) vonden het bedje naast de verwarming geen groot risico. Normaal gesproken staat de verwarming ook nooit aan, maar het was die dag de eerste koude dag na de zomer. Het bedje stond een halve meter naast de verwarming en is gedurende de dag verschoven richting verwarming bij het in- en uit- bed tillen van de baby. Het gastouderbureau let nu extra op bij de plaatsing van bedjes bij de verwarming. Er zit nu een ombouw om de verwarming en het campingbedje is vervangen door een houten bedje.

De houder geeft verder aan dat ze niet goed hebben ingeschat hoe ernstig de verwonding was. Wel meldt ze dat de gastouder adequaat gehandeld heeft. Het klopt dat de batterij van de telefoon leeg was. Over het feit dat de gastouder haar eigen dochter is, zegt ze dat dit niet uitmaakt en dat ze zelfs strenger is voor haar eigen dochter.

Reactie GGD:

De GGD kan om redenen van privacy niet ingaan op de casus. In het algemeen geeft de woordvoerder aan: ‘Er is geen meldingsplicht bij calamiteiten of ongelukken naar de Inspectie en zij heeft geen formele rol bij het afhandelen van een calamiteit of ongeval. Indien de Inspectie op de hoogte wordt gebracht van een onveilige situatie, ongeval of calamiteit zal zij altijd actie ondernemen. Dit kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld door een extra inspectie uit te voeren bij het gastouderbureau en/of de gastouder of dat een gastouderbureau zelf onderzoek doet (zij is immers primair verantwoordelijk).’

Linda geeft aan dat er contact is geweest met de GGD naar aanleiding van het ongeluk. Het laatste inspectierapport van de GGD bij de gastouder dateert echter van voor ongeluk. Daarop zegt de GGD: ‘In het register staan alleen rapportages van inspecties die openbaar zijn. Niet alle acties van de GGD hoeven te leiden tot een formele openbare rapportage.’ Over familierelaties tussen gastouderbureau en gastouderopvang heeft de GGD geen mening: ‘in de wet staat niet dat dit verboden is. Wij voeren de wet uit en hebben verder geen mening over omstandigheden die daar niet in staan.’

Oproep

Het verhaal van baby Roos is heel ernstig. Maar aan de andere kant: ongelukken gebeuren. Had het bij Roos anders moeten en kunnen lopen? Is het goed of verkeerd dat deze gastouder weer gewoon kinderen opvangt? Wie is er verantwoordelijk? En zijn er meer risico’s in de gastouderopvang dan bij een kinderdagverblijf? Weet je hier meer over, mail ons: demonitor@kro-ncrv.nl.

Noot van de redactie: De namen in dit artikel zijn om redenen van privacy geanonimiseerd.

Toon reacties
Reageer